این مطلب هم ثابت است که این طور نیست که عوامل خارجی این تأثیر را به طور مستقیم می‌گذارند و لذا در جمادات چنین چیزی نیست ، بلکه این‌ موجود زنده است که در داخل خودش این تغییرات را ایجاد می‌کند . اصلا خود نیروی حیات نشان می‌دهد که یک نیروی هدفدار فعال مدیر مدبری است برای‌ این پیکر و همان نیروی حیات است که تا نیاز پیدا می‌شود [١] وضع بدن‌ را تغییر می‌دهد . البته قدرتش هم یک قدرت محدودی است . پس همین‌ نیروی " انطباق با محیط " که در درون موجود زنده هست ، خودش یک‌ نشانه‌ای است از تأثیر و دخالت به اصطلاح یک عنصر سوم غیر از دو عنصر موجودی که در همه اشیاء دیگر هست .

مسأله جهش

مسأله جهش یک مسأله بسیار قابل توجه و قابل مطالعه است ، یعنی مسأله‌ جهش ، هدفدار بودن نیروی حیات و دخالت یک عنصر سومی را که یا خود آن‌ شاعر است یا بالاخره از یک مبدأ شاعر اداره و تدبیر می‌شود ، به نحو خیلی‌ بارزی نشان می‌دهد . داروین به تغییرات تدریجی قائل بود و می‌گفت که مثلا تمام این خصوصیاتی که در انسان نسبت به نسلهای خیلی خیلی پیش هست ( فرضا جد این انسان ، آن جدی که به صورت یک حشره بوده است ) تمام اینها تدریجا پیدا شده و بعد تراکم و تکامل پیدا کرده ، از نسلهای پیش به‌ نسلهای بعد منتقل شده و به این صورت در آمده است . گو اینکه همان هم‌ درست نبود ، یعنی نمی‌شد توجیه کرد . می‌گفتیم این ساختمان چشم انسان ، این جهاز بسیار عظیم و وسیع چشم و این تجهیزات خیلی زیاد ، چطور پیدا شده ؟ هیچ مانعی ندارد ، همین طور به حسب تصادف ، یکی یکی تدریجا پیدا شده است . اگر در طول میلیاردها سال ، تصادف یک چیزهایی به وجود بیاورد ، خیلی بعید نیست که بالاخره به صورت یک عضوی این طور مجهز در آید . انسان می‌گفت که چون پیدایش حوادث تکرار شده ، مثلا یک میلیون‌ بار بر روی یک میلیون انسان پیدایش چیزهایی که مفید نبوده تکرار شده ، از بین رفته و آن موجود هم از بین رفته است ، در میان این یک میلیون و یا یک میلیارد ، تصادفا یک چیز نافعی در یکی از آنها

[١] حالا چطور نیاز را درک می‌کند ، این از ما مخفی است .